Bazı İnsanlar Neden Sesli Kitapları Tercih Eder: Sesli Kitap Okumanın Faydaları

Kitap okumanın faydaları konusunda birçok kişi hemfikirdir: Kitaplar konsantrasyonu ve odağı güçlendirir. Hafızayı kuvvetlendirir. Eleştirel düşünce kabiliyetinizi geliştirir. Bilginizi ve kelime dağarcığınızı artırır. Stresi azaltabilir veya uykuya yardımcı olabilir. Empatiyi ve yaratıcılığı artırabilir. Tek başınıza yapsanız bile iletişim becerilerinize katkıda bulunabilir.

Ne yazık ki, günümüzde bilgiler çok hızlı ve kısa kısa aktığı için birçok kişi kitap okumaktan epey uzaklaşmış durumda. Kitap okumak isteyen ama bunu yapamadığını söyleyen kişiler ise genelde zaman bulamadıklarını öne sürerler. Ancak, kitap okumak için her zaman vakit yaratmak mümkündür.

Bu yazıda kitap okumayı nasıl daha elverişli hale getirebileceğinize dair ipuçlarını bulabilirsiniz. Ayrıca, geleneksel kitap okumaya alternatif olarak sesli kitap dinleme ve kitap özetleme gibi yöntemleri ve sesli kitap okumanın faydaları da yazının devamında. Kim bilir, belki de bu yöntemlerden biri tam size göredir. 

Kitap okumaya nasıl daha fazla vakit ayırabilirsiniz?

Kitap okumaya vaktiniz olmadığına kendinizi ikna etmiş olabilirsiniz. Ancak, düşününce gün içinde sosyal medyada gezmek dahil birçok şeye aslında vakit bulduğunuzu görebilirsiniz. Yani aslında kitap okumak önceliğiniz veya rutininizin bir parçası değil. Ama bunu gerçekten istiyorsanız aşağıdaki yöntemleri deneyebilirsiniz.

1. Gerçekten sevdiğiniz bir kitap seçin

Her okuduğunuz kitap hoşunuza gitmeyebilir. Fakat en azından başlarda kendinizi alıştırmak için sevdiğiniz türden veya sevdiğiniz bir yazardan bir kitabı seçmeniz daha iyi olabilir. O yüzden kitabı daha iyi tanımanız önemlidir.

Ne yazık ki basılı kitaplardaki arka kapak yazıları veya web sitelerindeki tanıtım yazıları kitabı tam olarak yansıtmayabilir. Ancak, e-kitabınız varsa şanslısınız çünkü bir özet çıkarma sitesi kullanarak içerik hakkında daha gerçekçi bir fikir edinmeniz mümkün.

2. Ya uykudan önce ya uykudan sonra okuyun

İster uyumadan önceki yarım saatinizi, ister uyandıktan sonraki yarım saatinizi kitap okumaya ayırabilirsiniz. Birçok kişi uyumadan önce kitap okumanın uykuya dalmalarına yardım ettiğini söyler. Özellikle basılı kitaplar telefon gibi gözü yormadığı için bu oldukça olasıdır.

Ancak, birçok yöntemde olduğu gibi bu da kişiden kişiye değişebilir. Uykudan hemen önce beyin satırları algılayamayacak kadar yorgun olabilir. Uyandıktan hemen sonra ise algılar daha açık olabilir. Her iki türlü de okuma için ideal bir zaman aralığı yaratabilirsiniz.

3. Sesli kitapları dinlemek

Sesli kitaplar, basılı kitapların ses sanatçıları tarafından seslendirilmiş versiyonlarıdır. Basılı ve yazılı kitaplar için daha özel bir zaman ve hatta mekan ayırmanız gerekir. Ama sesli kitapları gün içinde her an her yerde dinleyebilirsiniz. Böylece kitaplar gözünüzde büyümez.

Okumakla dinlemek aynı şey mi tartışması bir yana, pasif olarak dinleme anında bile bilinçaltınızda bir şeyler kalması mümkün. O yüzden sadece kafa yormayacak bir roman değil, varsa kurgu dışı eserleri de dinleyebilirsiniz.

4. Yanınızda kitap taşıyın

Gün içinde canınızın ne zaman kitap okumak isteyeceğini veya ne zaman uygun zaman olacağını bilemeyebilirsiniz. Ama bu gerçekleştiğinde kitapsız kalmak istemezsiniz. Bunun da çaresi yanınızda en azından bir kitap taşımaktır.

Çantanızda kitaba yer yoksa veya okumak istediğiniz kitap ağırsa ondan tamamen vazgeçmenize gerek yok. E-kitap burada da pratik bir çözüm olacaktır. Üstelik birden çok kitabı yanınızda taşımanıza olanak tanır.

5. Birisiyle kitap okuyun

Okumayı seven bir arkadaşınızla, hatta arkadaş grubuyla kitap okumayı deneyebilirsiniz. Kitap zevkinizin aynı olmasına bile gerek yok. Birlikte oturup aynı şeyi yapmak etkinlik ve topluluk hissi vereceği için sizi okumaya teşvik edebilir.

Aynı kitabı okuyup üzerine konuşmak dışında, farklı kitapları okuyup birbirinize önermek de aradığınız motivasyonu sağlayabilir. Bunu düzenli yapabilirseniz sorumluluk hissiyle alışkanlığı oturtmak kolaylaşır.

Sesli kitap dinlemek ile okumak arasındaki fark

İlk bakışta bu fark oldukça bariz gibi görünmektedir. Okumak kağıt üzerinde ve dijital ortamda gözlerinizle takip ederek yaptığınız bir şeydir. Sesli kitap dinlemek ise tamamen farklı bir duyu organıyla, kulakla yapılır. Dolayısıyla bu iki okuma şeklini beyin farklı şekillerde işler. Ancak, biri diğerinden üstün müdür? Bu, tartışmalı bir konudur.

Okumak, daha derin bir odak, not almak ve kendi hızında öğrenmek için yapılan aktif, görsel bir süreçtir; görsel korteksi harekete geçirir. Sesli kitaplar ise birkaç işi birden yapma fırsatı, elverişlilik ve anlatım yoluyla duygusal derinlik sunar; işitsel korteksi harekete geçirir.

Ancak, sesli kitaplarda dikkat bölündüğü için karmaşık bilgileri uzun vadede hatırlama oranı daha düşük olabilir. Yine de her ikisi birden anlatılan hikayeye erişmenizi sağlar; ama size farklı bilişsel deneyimler yaşatır. 

Sesli kitap dinlemek faydalı mı?

Birçok kişinin sesli kitaplardan olumlu sonuçlar alması mümkün. Sesli kitap dinlemenin faydaları arasında şunlar sayılabilir:

1. Sesli kitap dinlemek okumakla aynı faydalara sahiptir.

Klasik kitaplara gelen bu alternatif her zaman kolaya kaçmak değildir. Bazı araştırmalar hikayelerin araçtan bağımsız olarak beyinde aynı bölgeleri harekete geçirdiği sonucuna varmıştır.

Yeni kelimeleri ister kağıt üzerinde görün isterseniz kulaklıktan işitin, kavrama yeteneğiniz ve kelime dağarcığınız gelişecektir. Bu hem çocuklar hem de yetişkinler için geçerlidir.

2. Sesli kitaplarla hikayeyi daha canlı hayal edebilirsiniz.

Sözel Öğrenme ve Sözel Davranış Dergisi dinlerken daha anlamlı hayal ürünleri ortaya çıkardığımızı bulmuştur. Fiziksel bir kitap okurken odağın büyük bölümü boşlukları (sesleri, ortamları ve daha fazlasını) doldurmakta kullanılır.

Dinlemek beyinlerimizi boşaltarak sahneleri zihnimizde daha canlı hayal etmemize olanak tanıyabilir.

3. Dinlemek derin anlamları daha hızlı anlayabilirsiniz.

Kitapları dinlerken farkında olmadan beyinlerimizi derin anlamları daha hızlı bulmaya zorlarız; çünkü geri dönüp tekrar okuma fırsatımız yoktur. Örneğin, Texas Üniversitesi bir atasözünü okumakla dinlemek arasında fark olup olmadığına bakmıştır. Sonuç olarak, onu duyduğumuzda daha derin yorumladığımızı bulmuştur.

4. Sesli kitaplarla yorulan gözlerinizi dinlendirebilirsiniz.

Gün içinde ekranlara (TV, telefon, bilgisayar) bakarken epey vakit geçiriyoruz. Bu da gözler için iyi değil. O kadar yakın şeylere bu kadar uzun süre odaklanmak gözde rahatsızlığa ve zorlanmaya yol açabilir, ekran veya kitap olması fark etmez. Sesli kitaplar gözlerinize dinlenme fırsatı sunar.

5. Sesli kitaplar birçok kişi için daha elverişlidir.

İnsanlar çeşitli sebeplerden dolayı basılı kitapları okuyamayabilirler. İleri yaşta yakını görememe, astigmattan ötürü az ışıkta bulanık görme, disleksiden dolayı okuma zorluğu çekme veya göz operasyonu geçirmiş olma gibi geçici ya da kalıcı sebepler olabilir. Sesli kitaplar bu kişilere rahatça kitap okuma olanağı yaratır.

Sesli kitapların faydaları elbette bu kadarla bitmez. Kısaca şunlar da sayılabilir:

• Eleştirel dinleme becerilerinizi ve odağınızı geliştirir.
• Hareket halindeyken de kitap okumanızı sağlar.
• Negatif düşünce döngüsünü kırmanıza yardım edebilir.
• Uykuya dalmanızı kolaylaştırabilir.
• Yeni bir dilde telaffuzunuzu ve akıcılığınızı geliştirebilir.

Bitirirken kısa bir özet

Sesli kitaplar her ne kadar basılı kitaplarla karşılaştırılsa da kitap dinlemenin faydaları oldukça açıktır. Sonuç olarak, kitabın hangi türü uygunsa ve hangisine hayatınızda yer açabiliyorsanız o sizin için doğru format demektir. Sesli kitaplar dışında kitap özetleriyle de ne okuyacağınıza karar verebilir, kararsızlık yüzünden okuma hevesinizi kaçırmamış olursunuz.