Çocuk Dikkati Geliştirme Teknikleri

Günlük hayatımızda etrafımızda birçok uyarana maruz kalırız. Üstelik bu uyaranlar tek bir duyu organımıza hitap etmez, birden çok duyu organımız uyarılır. Bilişsel olarak insanın bu uyaranları algılama ve işleme becerisi sınırlıdır. Hiçbirimiz etrafımızdaki tüm uyaranları algılayamayız, bunlar arasından seçeriz. Birçok uyaran arasından kişinin ihtiyacı olan alakalı belli bir ya da birkaç uyaranı ayırt edebilmesi ve odaklanması dikkat becerisini oluşturur.

Görsel ve İşitsel Hafıza Nedir?

Dikkat becerisi ile oldukça bağlantılı diğer kavram ise hafıza becerisidir. Görsel hafıza kişinin önceden gördüklerini, işitsel hafıza ise kişinin önceden duyduklarını hatırlayabilme becerisidir. Hafıza uzun süreli hafıza ve işleyen hafıza olmak üzere ikiye ayrılır. Uzun süreli hafıza daha uzak bir geçmişte edinilen bilginin saklanması ve gerektiğinde hatırlanabilmesi iken işleyen hafıza bilginin işlendiği ve kısa süre tutulduğu hafıza sistemidir. Dikkat becerisi ise etraftan algılanan uyaranların işlenme kalitesini ve uzun süreli hafızada depolanıp depolanmayacağını belirleyen faktörlerden biridir.

Dikkat Becerisini Etkileyen Faktörler Nelerdir?

Dikkat becerisi doğumdan itibaren gelişen bir süreçtir. Çocuğun dikkat becerilerini etkileyen faktörler şu şekilde sıralanabilir;

• YaÅŸ
• Yapılan aktiviteye duyulan ilgi
• Fizyolojik durum (yorgunluk, açlık, uyku gibi durumlar)
• BiliÅŸsel beceriler
• Çevredeki uyaranlar
• Ekrana maruz kalma süresi
• Duygu durum

Yaşa Göre Çocuğun Dikkat Süresi Ne Olmalıdır?

İlk yıllarda bebeğin dikkat süresi birkaç dakika ile sınırlıdır. Çocuğun yaşı arttıkça dikkat süresi uzar ve dikkat becerileri gelişir. Çocuğunuz 4 yaşına geldiğinde dikkat süresi 8 dakikaya çıkar, 5 yaşında bu süre yaklaşık olarak 10-15 dakika iken 6 yaşına geldiğinde 20 dakikaya ulaşmış olur. 9 yaşına ulaşıldığında bu süre yaklaşık olarak yarım saate çıkar ve yaş ilerledikçe 18 yaşına kadar 45-50 dakikaya kadar ulaşır.

Bu verilen süreler ortalama sürelerdir ve her çocuğun dikkat süresinin ve gelişiminin kendine özgü olduğu unutulmamalıdır. Çocuk ilgi duyduğu bir aktivite ile çok uzun süreler vakit geçirirken, sıkıcı bulduğu ve ilgisini çekmeyen aktivitelerde dikkati çok daha hızlı söner.

Çocuğun Dikkat Sorunu Yaşadığına Dair İpuçları Nelerdir?

Her çocuğun gelişimi ve dikkat süresi değişkenlik gösterse de çocuğun dikkatini odaklamak ve sürdürmekte zorlandığı ve desteğe ihtiyacı olduğunu gösteren bazı ipuçları vardır.

• Ayrıntıları gözden kaçırır
• Verilen talimat ve görevleri hatırlamakta ve yerine getirmekte zorlanır
• Akademik sayılacak aktivite ve görevleri yapmaktan hoÅŸlanmaz, bu görevleri yapmak vaktini alır
• Ä°lgisi yaptığı iÅŸten farklı bir ÅŸeye çabuk kayar
• Gün içinde unutkanlıklar yaÅŸar
• EÅŸyalarını kaybedebilir, bir yerlerde unutabilir
• Organize olmakta ve planlama yapmakta zorlanır
• Uzun süre gerektiren çalışma ve aktivitelerden kaçınır

Dikkat Sorunu Yaşayan Çocuğa Nasıl Destek Olunur?

Dikkat sorunu yaşayan çocuğa destek olmanın ilk adımı ebeveynin çocuğunu iyi tanıması ve gözlemlemesidir. Çocuktan beklenenin yaşına uygun olması gerekir. Örneğin: 5 yaşındaki çocuktan yarım saat boyu oturup bir oyunu ya da aktiviteyi bitirmesi beklenmemelidir. 5 yaşındaki çocuk ile yapılan aktivitenin 15 dakikayı geçmemesi çocuğun dikkatini sürdürebilmesine yardımcı olur.

• ÇocuÄŸun fizyolojik ihtiyaçlarının giderilmiÅŸ olması dikkat süresini uzatır.
• ÇocuÄŸun günlük rutinine kısa ama dikkatini geliÅŸtireceÄŸi odaklanması gereken eÄŸlenceli aktiviteler eklemek ve bunu bir rutin haline getirmek çocuÄŸun dikkat süresinin zamanla artmasına yardımcı olur. Bu aktivitelerin kısa ve kolay baÅŸlayarak kademeli olarak uzaması ve zorlaÅŸması uygun olur.
• Kısa molalarla çalışmak dikkatin tazelenmesini saÄŸlar. Verilen molanın dikkatin baÅŸka bir iÅŸe kaymasına izi vermeyecek kadar kısa ama tazelenmeye de yeterli olmasına dikkat etmek gerekir. Bu mola su almak ve içmek, yüzünü yıkamak gibi aralar için kullanılabilir.
• Yapılan aktiviteleri ilgi çekici ve eÄŸlenceli hale getirmek de çocuÄŸun dikkat süresini uzatır.
• Motivasyon ve teÅŸvik de dikkati odaklamanın anahtar ögeleri arasında sayılabilir. ÇocuÄŸu yapılacak aktivite, oyun veya çalışma için motive etmek, çabasını takdir etmek ve sıkıldığında devam etmeye teÅŸvik etmek önemlidir.
• EÄŸer çocuÄŸun odaklanması gereken bir aktivite, bitirmesi gereken bir ödev varsa bunu yaptığı ortamdaki uyaranları en aza indirmek dikkatin dağılacağı potansiyel uyaranların elenmesine yardımcı olur.
• Tek başına dikkatini odaklamakta zorlanan çocuk bir yetiÅŸkinin desteÄŸi ile daha uzun süre odaklanmayı öğrenebilir.
• Kaygı da dikkat süresini azaltan bir faktördür. Kaygı kaynaklarını azaltmak ve çocuk ile duyguları konuÅŸmak, kaygı ile baÅŸa çıkma yöntemleri geliÅŸtirmesine yardımcı olmak da çocuÄŸun dikkat süresini geliÅŸtirir.

Dikkat ve Hafıza Becerilerini Geliştirmek İçin En İyi Teknik ve Oyunlar Nelerdir?

Dikkat becerilerini, görsel ve işitsel hafızayı geliştirmek için evde yapılabilecek birçok aktivite mevcuttur. Bu aktiviteleri çocuğa birlikte keyifli vakit geçirecek oyunlar şeklinde sunmak önemlidir.

Dikkat ve hafıza becerilerini geliştirebilecek teknikler;

• Kitap okumak, okunan kitap hakkında konuÅŸmak ve sorular sormak.
• Açık alanda vakit geçirmek ve çevre ile etkileÅŸimde olmak.
• ÇocuÄŸa yaşına uygun sorumluluklar vermek.
• Ä°ki ya da daha fazla aÅŸamalı yönerge vermek ve çocuÄŸun yapmasını istemek.
• Kulaktan kulaÄŸa oyunu oynamak.
• Ä°ki resim arasındaki farkı bulma oyunu oynamak.
• Tekerleme ve ÅŸarkı ezberleme

Oyunlar:

• Bebekte ne deÄŸiÅŸti?: Bir oyuncak bebek ve bebeÄŸe giydirebileceÄŸiniz farklı aksesuarlar hazırlayın. Herkes bebeÄŸe dikkatlice baksın ve daha sonra bir kiÅŸi gözlerini kapatsın. DiÄŸer kiÅŸi bebeÄŸe bir aksesuar giydirsin ya da çıkarsın, bebekte bir deÄŸiÅŸiklik yapsın. Gözünü kapatan kiÅŸi bebekte nasıl bir deÄŸiÅŸiklik olduÄŸunu bulsun. Bu aktivite çocuÄŸun görsel dikkatini ve görsel hafızasını güçlendirir.
• Ses taklit etme oyunu: Oyunculardan biri, bir melodi ile mırıldansın diÄŸer oyuncu aynısını tekrar etsin.
• Hafıza kartları: EÅŸli kartları ters bir ÅŸekilde dizin. Her oyuncu sıra kendisine geldiÄŸinde iki kart açsın. Amaç eÅŸleri bulmaktır.
• Ä°ki resim arasındaki farkları bulma oyunu.
• Dedektiflik Oyunu: Ev veya bahçede bir alan ve saklamak için bir nesne belirleyin. Biri nesneyi belirlenen alanda bir yere saklasın. DiÄŸer kiÅŸi nesneyi bulmaya çalışsın.