Çocuklarda Zekâ Geriliği | Çocuklu Dünya
 
Gelişim Sorunları

Zekâ Geriliği Nedir, Neden Olur?

Tarih: 15 Ocak 2021 - Cuma
Uzman görüşü için konu öner.

Zekâ Geriliği Nedir, Neden Olur?

Çocuklarda Zekâ Geriliği (Mental Retardasyon)

 

Zeka Geriliği kişinin ilk yıllarından itibaren farklı şiddetlerde belirtiler gösterir. Kişinin zeka düzeyine göre gelişiminde birtakım gecikmeler görülür. Zeka geriliği olan çocuklar, öğrenmelerinde, hatırlamalarında, dikkatlerinde yaşıtlarına oranla odaklanmakta zorluk çekerler. Sosyal yaşantılarında kendilerinden daha küçük çocuklarla oyun oynamayı, iletişim kurmayı tercih ederler.

 

Zeka Geriliği Nedir?

Zekâ Geriliği (Mental Retardasyon), kişinin gelişim düzeyi ile bilişsel fonksiyonlarının aynı düzeyde olmadığı anlamına gelir. Yani kişinin bellek süreçleri (Dikkat, algı, hafıza, akıl yürütme, problem çözme ve muhakeme becerileri), kendi akran yaşıtlarının altında bir performans sergiler. Bunun yanında kişinin öz bakımında, iletişiminde, sosyal – dil – motor becerilerinde, akademik yaşamında birtakım bozukluklar gözlenir.

Zeka Geriliği Ne Sıklıkla Görülür?

Zeka geriliği, erkek çocuklarda görülme sıklığı kız çocuklarına göre daha fazladır. Zeka geriliği (Mental Retardasyon) vakalarında %75′i hafif, %10′u orta, %5′i ağır şiddette görülür. Bu dağılım kişinin yaşına, sosyo – ekonomik faktörlere ve kültürel faktörlere göre değişkenlik gösterir.

Zeka Geriliğinin Nedenleri Nelerdir?

Zeka geriliğinin nedenleri arasında birçok faktör rol oynamaktadır. Bu faktörleri sıralayacak olursak; öncelikle annenin doğum süreci, biyolojik ve tıbbi nedenler ve psiko – sosyal süreçler olarak düşünülmelidir.

Zeka Geriliğine Sebep Olabilen Doğum Öncesi Nedenler:

Annenin doğum öncesi döneminde kötü ve yetersiz beslenmesi, bulaşıcı hastalık veya zehirlenmenin olup olmadığı, alkol – kötü madde kullanımının olup olmadığı önemlidir. Aynı zamanda, ailede kalıtımsal bir geriliği olan kişi varsa zeka geriliği riskini arttırır.

Zeka Geriliğine Sebep Olabilen Doğum Esnası Nedenler:

Doğum esnasında prematüre veya geç doğum, doğum sırasında oluşacak kafa travmaları zeka geriliğinin nedenleri arasındadır.

Zeka Geriliğine Sebep Olabilen Doğum Sonrası Nedenler:

Doğum sonrasında, yetersiz beslenme, çocuk istismar ve ihmalin zeka geriliğinin oluşmasına katkı sağlar.

Zeka Geriliğine Sebep Olabilen Biyolojik – Tıbbi Nedenler:

Biyolojik – Tıbbi nedenler arasında; kromozom anomalileri, beyne oksijenin yeterli düzeyde gitmemesi veya gitmemesi olarak nitelendirilir. Psiko – sosyal süreçlerde; kişinin sosyal, davranışsal ve eğitsel anlamda karşımıza çıkar.

Zeka geriliği birçok bozukluklara neden olmaktadır. Bu bozuklukların başlıcaları Hidrosefali, Cerebral Palsy, kan uyuşmazlığı gibi bozukluklar başlıcalarıdır.

Zeka Geriliğinin Belirtileri Nelerdir?

Zeka Geriliği kişinin ilk yıllarından itibaren farklı şiddetlerde belirtiler gösterir.

Tablo: Dünya Sağlık Örgütüne Göre Zeka Seviyesi Sınıflandırması

(79 ve üzeri belirtilmemiştir). 

SINIR ZEKA (70 – 79) :

  • Akademik Performans: İlkokulu bitirmesi beklenir.
  • Günlük Aktiviteler: Bağımsız yaşamını sürdürebilir.
  • Hareket Yeteneği: Normal
  • Çalışma Yeteneği: İleri düzeyde eğitim gerektiren işler dışında çalışabilir.

 

HAFİF ZEKA (52 – 69)

  • Akademik Performans: İlkokul 3 – 4 sınıfı seviyesinde okuma – yazma öğrenmesi beklenir.
  • Günlük Aktiviteler: Bazı aktivitelerde destek alabilir
  • Hareket Yeteneği: Eğitim ile ulaşım araçlarını kullanabilir.
  • Çalışma Yeteneği: Özel eğitimle beceri kazanarak çalışabilir.

 

ORTA ZEKA (36 – 51)

  • Akademik Performans: 1.sınıfı okuyabilmesi beklenir.
  • Günlük Aktiviteler: Kendi bakımını yapacak kadar bakabilir. (Tuvalet, Giyinme vs.)
  • Hareket Yeteneği: Özel eğitimle ulaşım araçlarını kullanabilir.
  • Çalışma Yeteneği: Desteklenerek çok özel ve basit işlerde faydalı olabilir.

 

AĞIR ZEKA (20 – 35)

  • Akademik Performans: Okuma – yazma öğrenemez.
  • Günlük Aktiviteler: Tuvalet, giyinme yardımla yapabilir.
  • Hareket Yeteneği: Yardımla seyahat edebilir.
  • Çalışma Yeteneği: Basit işleri kontrol altında yapabilir.

 

ÇOK AĞIR ZEKA (20 - <)

  • Akademik Performans:
  • Günlük Aktiviteler: Tamamen bakım gereklidir.
  • Hareket Yeteneği: Özel hazırlık yapılması gerekir.
  • Çalışma Yeteneği: Ses çıkartırlar.

 

Kişinin zeka düzeyine göre gelişiminde birtakım gecikmeler görülür. Zeka geriliği olan çocuklar, öğrenmelerinde, hatırlamalarında, dikkatlerinde yaşıtlarına oranla odaklanmakta zorluk çekerler. Sosyal yaşantılarında kendilerinden daha küçük çocuklarla oyun oynamayı, iletişim kurmayı tercih ederler. Bu çocuklarda uyum ve davranış problemleri sıklıkla gözlenir.

Donuk Zeka Nedir?

Donuk zeka , zihinsel becerilerde ortalamaların çok hafif altında olduğu durum olarak karşımıza çıkar. Bu düzeyde olan çocukların öğrenme ve eğitilme potansiyelleri zeka geriliği olan çocuklara göre daha yüksektir. Bu çocuklar geç kavrar ve çabuk unutma eğilimindedir. Akranlarını birkaç yıl geriden takip ederler fakat normal eğitim alabilecek durumdadırlar.

Zeka Geriliğinin Tedavisi Nasıl Yapılır?

Zeka geriliğinin (Mental Retardasyon) tespitinin yapılabilmesi için bir takım test ve ölçeklerden faydalanmak gerekir. Bu testlerin en güvenirliği ve geçerliği olanları, Stanford – Binet Ölçeği ve Wisc – IV) ölçeği olarak karşımıza çıkar. Bu test ve ölçekler yardımıyla çocuğun zihinsel işlevlerinin düzeyi hakkında bizlere bilgi verir. Bu düzey belirlendikten sonra belirli bir kategoriye tabii olunur. Buna göre eğitsel bir programlama yapılır.

Zeka Geriliğinin Psikolojik Etkileri Nelerdir?

Zeka geriliği şüphesi olan aileler ne kadar erken davranırlarsa o kadar iyi olur. Çünkü burada, özel eğitimden ve okul eğitimi en fazla düzeyde fayda sağlanmaktadır. Burada çocuğun zayıf ve güçlü yönleri belirlenir. Çocuğun gerekli görüldüğü alanlar desteklenerek ihtiyacı karşılanmaya çalışılır. Tüm bunlarla birlikte çocuğa uygun bir eğitim programı hazırlanmalı, ev ve okulda yapılacak egzersizler hakkında öneriler verilmeli, ailenin de desteğiyle uygulanmaya çalışılmalıdır.

Gerekli görüldüğünde psikiyatri ile işbirliğine gidilip ilaç tedavisi olmalıdır. Önemli olan burada aile – çocuk – psikolog ile işbirliği içerisinde olmaktır. Verilecek bu programları özenle uygulandıktan sonra birtakım alanlarda iyileşmeler gözlenir. Öğrenme kabiliyetinde gelişme, eğitilebilir oldukları gözlenir. Bunun için büyük miktarda çaba ve emek gerekir.


Üye olup, Haftalık Programımızı uyguladığınızda, 14 gün içinde çocuğunuzdaki değişimi fark edeceksiniz.
Çerez Kullanımı
Kişisel verileriniz, mevzuata uygun olarak toplanıp işlenir. Detaylı bilgi almak için Verilerin Korunmasını inceleyebilirsiniz.
X